Ngày 25/3/2026, Cục Đổi mới Sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (ĐCK) tổ chức Tọa đàm Xây dựng Chương trình Khoa học Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo lĩnh vực Công Thương nhằm thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Chủ tọa cuộc tọa đàm là bà Nguyễn Thị Lâm Giang- Cục Trưởng ĐCK. Tọa đàm có sự tham dự của Phó Cục trưởng Nguyễn Việt Tấn, các chuyên viên và lãnh đạo các trường, Viện trực thuộc Bộ Công Thương.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang- Cục trưởng ĐCK phát biểu khai mạc Tọa đàm

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang phát biểu khai mạc và chủ trì buổi tọa đàm. Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW tập trung vào việc đưa KHCN thành động lực then chốt, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững. Quyết định 1131/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ đã ban hành danh mục 11 công nghệ chiến lược  và 35 sản phẩm công nghệ chiến lược. Quyết định 2815/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình KHCN và đổi mới sáng tạo quốc gia. Các công nghệ chiến lược đưa ra trong danh mục chưa thực sự gắn với cấu trúc ngành Công Thương và mục tiêu phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương sẽ được giao phát triển một số công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Do đó, Bộ Công Thương tổ chức tọa đàm lấy ý kiến từ các nhà khoa học về lựa chọn công nghệ chiến lược đối với ngành Công Thương. Trong đó, công nghệ chiến lược phải gắn liền với phát triển, tăng trưởng kinh tế đất nước và phải xác định được doanh nghiệp mục tiêu. Khu vực chế biến, chế tạo (bao gồm ngành thực phẩm, hóa chất) mục tiêu tăng trưởng 12% với mục tiêu tăng năng xuất tăng tỷ lệ nội địa.

Ông Nguyễn Việt Tấn- Phó Cục trưởng ĐCK phát biểu tại tọa đàm

PGS. Vũ Nguyên Thành- Viện Trưởng Viện Công nghiệp thực phẩm cho biết việc phát triển các lĩnh vực khoa học công nghệ phải dựa trên thế mạnh quốc gia. Việt Nam với nền nông nghiệp phát triển cung cấp nguồn nguyên liệu rẻ, và dồi dào, tỷ lệ chế biến thấp và dân số đông (100 triệu dân). Do đó, cần dựa vào thế mạnh thật sự của Việt Nam để xây dựng công nghệ chiến lược. Do đó, đề xuất chiến lược công nghệ sinh học phục vụ chế biến nông lâm sản chủ lực của Việt Nam. Bên cạnh đó, Việt Nam còn thiếu những ngành công nghệ phụ trợ như ngành sản xuất nguyên liệu thực phẩm, chất phụ gia và công nghệ sản xuất bao bì thực phẩm. Hiện nay, mỗi năm Việt Nam xuất thô 5 triệu tấn gạo. Cần phát triển công nghệ sinh học phục vụ chế biến gạo. Bên cạnh đó, các công nghệ như sản xuất axit amin, sản xuất tinh bột biến tính, sản xuất đường chức năng, sản xuất nhiên liệu sinh học, sản xuất các nguyên liệu cho sản xuất thực phẩm, ứng dụng enzyme trong chăn nuôi, sản xuất protein, hay hóa chất bảo vệ mội trường. Viện CNTP đã nhận được 3 đề nghị từ các nhà máy về chuyển giao công nghệ sản xuất cồn nhiên liệu từ sắn. Yêu cầu đặt ra là có Trung tâm Kết nối và Chuyển giao Công nghệ để đảm bảo hoàn thiện các công nghệ sinh học, công nghệ chế biến ở quy mô pilot, nhằm tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu xuất khi ứng dụng các công nghệ vào sản xuất.

PGS. Vũ Nguyên Thành phát biểu tại tọa đàm

PGS. Chu Kỳ Sơn - HIệu trưởng Trường Hóa và Khoa học Sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá cao 2 đề xuất về công nghệ chế biến sâu sau gạo, công nghệ protein thay thế. Đồng thời, các đơn vị cần chú ý hơn nữa đến việc hợp tác với doanh nghiệp. PGS. Phí Quyết Tiến- Viện trưởng Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đề xuất công nghệ tế bào gốc, công nghệ chỉnh sửa gen và nội địa hóa chuỗi giá trị, hướng tới xuất khẩu cao hơn. Bên cạnh gạo, việc ứng dụng công nghệ sinh học trong chế biến cà phê, hạt tiêu hay chè cũng có rất nhiều lợi thế. Hiện tại Việt Nam mới chỉ xuất khẩu cà phê nhân, nếu tạo ra các sản phẩm cà phê đặc sản và xuất khẩu cà phê bột thì sẽ tăng cao giá trị gấp 8-10 lần. Các công nghệ sản xuất sữa hạt, thịt nhân tạo… cũng có tiềm năng phát triển. Các doanh nghiệp lớn trong sản xuất thực phẩm như Tập đoàn Masan, TH True Milk, Vinamilk…

Quang cảnh buổi tọa đàm

TS. Đào Đức Long- Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Y dược học Quân sự- Học Viện Quân y đề xuất Công nghệ chế biến sâu các sản phẩm dược liệu như cây Ba Kích, trà hoa vàng… TS. Cao Văn Sơn- Viện trưởng Viện Công nghiệp giấy và Xenlulo đề xuất công nghệ tái chế giấy loại và ứng dụng công nghệ xử lý nước thải. PGS. Nguyễn Duy Lâm - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực, Thực phẩm Việt Nam đề xuất công nghệ sinh học đại dương với các sản phẩm collagen từ da cá, fucoidan từ tảo biển… Bên cạnh đó đề xuất công nghệ mới đi đôi với thiết bị nội địa … PGS. Nguyễn Thị Minh Tú đề xuất về công nghệ chế biến chè san tuyết của Việt Nam. TS. Nguyễn Chí Thanh- Viện nghiên cứu Da Giầy đề xuất về việc nội địa hóa công nghệ chế biến sâu, gia tăng giá trị sản xuất da cá sấu.

PGS. Phí Quyết Tiến phát biểu tại tọa đàm

TS. Hoàng Anh Tuấn - Viện trưởng Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam đề xuất ứng dụng công nghệ nano trong sản xuất chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh và thuốc bảo vệ thực vật trong chăn nuôi, trồng trọt để tạo ra các sản phẩm cây, con chất lượng cao sử dụng công nghiệp chế biến thực phẩm và xuất khẩu. Chế phẩm sinh học này được Viện liên kết sản xuất với nhà máy dược Phương Đông. Ông Nguyễn Văn Vân – Giám đốc Công ty TNHH MTV Viện thuốc lá đề xuất công nghệ sấy sử dụng năng lượng mặt trời và nghiên cứu các giống thuốc lá chịu hạn, chịu rét…

PGS. Nguyễn Duy Lâm - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực, Thực phẩm Việt Nam phát biểu tại Tọa đàm

PGS. Bùi Thị Việt Hà – Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho biết nhu cầu sinh khối vi sinh vật rất lớn. Việc tận dụng các phế phụ phẩm trong ngành chế biến thành nguyên liệu cho ngành sản xuất hydrocacbon sinh học có thể trở thành một nguồn thay thế tiềm năng và giúp xử lý phụ phẩm trong ngành chế biến.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang- Cục trưởng Cục ĐCK phát biểu cảm ơn các ý kiến từ các Viện, Trường đóng góp vào thành công của buổi Tọa đàm. Sau khi lắng nghe các ý kiến phát biểu, chúng tôi thấy rằng công nghệ chiến lược cần tập trung vào công nghệ Vi sinh gắn với 7 nhóm ngành do Bộ Công Thương quản lý. Cục ĐCK sẽ tổng hợp các ý kiến để lựa chọn sản phẩm công nghệ chiến lược. Nhóm thực hiện Nghị quyết 57/NĐ-TW sẽ xây dựng các chương trình công nghệ trọng điểm. Bên cạnh nhóm công nghệ chiến lược, các công nghệ này có thể đưa vào các chương trình công nghệ cao hoặc công nghệ lõi.

- Bài: ThS. Khuất Thị Thủy

Ảnh: ThS. Nguyễn Thị Thu, ThS. Đinh Huy Sơn, ThS. Khuất Thị Thủy

Viện Công nghiệp thực phẩm -